Šta je laž, a šta istina o takozvanoj Handžar diviziji?

Nedavno smo imali optužbu da je ta divizija učinila zločine nad Jevrejima. Divizija je od formiranja 1942. do marta 1944. bila na obuci u Beču, Drezdenu i južnoj Francuskoj. Nacistički režimi Nedića i Pavelića su imali običaj reći da su već 1941. i početkom 1942. već “riješili jevrejsko pitanje”. SDP-ovi antifašisti očito ne znaju ni osnovne historijske činjenice

Autor:

Sead Omeragić

 

Udruženje “Emanet” je početkom novembra u Mostaru najavilo predavanje pod naslovom “13. muslimanska SS divizija između fabrikovanih i stvarnih činjenica”. Gradski odbor SDP-a se pobunio i predavanje je otkazano.

 

Pa, dobro, šta je istina, a šta laž o 13. SS takozvanoj Handžar diviziji? Nedavno smo imali optužbu da je ta divizija učinila zločine nad Jevrejima. Divizija je od formiranja 1942. do marta 1944. bila na obuci u Beču, Drezdenu i južnoj Francuskoj. Nacistički režimi Nedića i Pavelića su imali običaj reći da su već 1941. i početkom 1942. “riješili jevrejsko pitanje”. SDP-ovi antifašisti očito ne znaju ni osnovne historijske činjenice.

 

Fadil Ekmečić, pisac, diplomata i slikar je napisao knjigu “Pobuna Bošnjaka u Villefrancheu”, izdatu u Parizu 1997. godine. Zija Sulejmanpašić, jedan od najvećih bošnjačkih intelektualaca je na istu temu ostavio briljantnu knjigu “13. SS divizija Handžar – Istine i laži”, Zvonimir Bernwald, kao prevodilac, autor je knjige “Povijest divizije Handžar”, knjige Georgea Leprea “Himlerova bosanska divizija” (Himmler’s Bosnian Division), a Eduard Čalić, ljevičar i Titov pristalica napisao je knjigu o 13. SS diviziji “Himlerovo carstvo”… Makar njegovo djelo trebali bi pročitati mostarski i slični SDP-ovci.

 

Svi autori, uz mnoge izvore, koriste vjerodostojnu dokumentaciju Saveznog njemačkog arhiva u Freiburgu, Munchenu i Berlinu.

 

Nakon okupljanja u Beču, obuke u Drezdenu, prve jedinice pionirskog bataljona 13. SS divizije stigle su 11. augusta 1943. godine. Pionirski bataljon 13. SS divizije se smjestio u Villefrancheu i Rodezu, sa oko 1150 vojnika. Samo 37 dana poslije, 17. septembra doći će do pobune.

 

Prestankom sukoba po ulicama Villefranchea su se mogli vidjeti leševi. Njemačke jedinice iz Rodeza su taj isti dan ugušile pobunu. Bošnjaci su postrojeni na veliku poljanu i opkoljeni od naoružanih Nijemaca. Strijeljano je 15 onih za koje se mislilo da su bili sa vođama pobune. I drugi sudionici pobune ubrzo su smaknuti i pokopani na obližnjem “Polju mučenika” (Champs des Martyrs), pored groblja lokalnog stanovništva.

 

Fadil Ekmečić citira francuskog autora Paula Gayrauda, koji je čuo dvojicu građana kojima se može vjerovati, da su spuštajući se biciklima pored groblja, poslije podne 17. septembra, mimoišli jednu grupu “pionira” bez oružja, dobro čuvanu od esesovaca. Neki se njemački časnik stalno derao i udarao vojnike bičem. Malo dalje, vidjeli su na rubu ceste leševe u uniformama. Jedan od njih izbrojio je 37, drugi 40. Osim ovoga, više je svjedoka vidjelo kamione natovarene leševima prekrivenim lišćem, koje su vozili za Rodez.

 

Na livadama Sainte-Marguerite, pobijeni su bili tako plitko zakopani da su ih psi, već početkom oktobra, počeli otkopavati. Onda je 15. oktobra poslan jedan kamion i ekipa od šest ljudi da preko grobnica pospu 600 kilograma živog kreča.

Do kraja mjeseca Nijemci su proveli čistku u diviziji. Konačno se u gradu Le Puy iskupilo oko 825 ljudi iz bataljona i oni su 27. septembra 1943. godine transportirani vozom u Njemačku u logore na prisilni rad.

 

Nastavak tragedije je slijedio. Hitlerova desna ruka Heinrich Himmler naredio je da se cijela divizija u vremenu od 1. do 15. oktobra 1943. premjesti u Njemačku. Tada se već znalo među nebošnjacima da slijedi kolektivna kazna za pobunu. Čim su došli na tlo Njemačke, iz divizije je dezertiralo 155 ljudi i to: četiri Nijemca iz Reicha, 17 Folksdojčera, 121 Hrvat i 13 Bošnjaka, koji su krenuli za ovim Hrvatima.

 

Nakon ove velike bježanije kazna se trebala izvršiti nad preostalim Bošnjacima. Zbog nepouzdanosti 825 Bošnjaka upućeno je u koncentracijski logor Dachau. Iz Dachaua je 6. oktobra 1943. godine dio prebačen u koncentracijski logor Sachsenhausen. Ondje ih je 536 dodijeljeno “Organizaciji Todt” na rad, dok su preostalih 265 odvedeni u logor Neuengamme.

 

Oko stotinu i pedeset Bošnjaka iz “Handžar” divizije, bačeno je u konclogor Buchenwald. Dolasku ovih nesretnika svjedočio je poznati intelektualac Rudi Supek, koji je kao pariški student zarobljen i bačen u taj logor. U stravičnim logorskim uslovima nastupit će veliko umiranje. Samo u Neuengammeu je u neljudskim uslovima umrlo oko sedamdeset Bošnjaka.

 

“Posljedica je da se pripadnicima ove 13. SS divizije više nije moglo vjerovati. (…) Dezerterstva cijelih jedinica stalno će rapidno rasti od te pobune 1943”, zabilježio je Sulejmanpašić.

 

Konclogore su, prema nekim podacima, preživjela samo 52 Bošnjaka. I oni su povratkom u domovinu progonjeni, zatvarani, a neki od njih su i pogubljeni u prijekim sudovima.

 

Zija Sulejmanpašić, izuzetni publicista, u svojoj knjizi “13. SS divizija Handžar – Istine i laži” ljevičaru Eduardu Čaliću zamjera što neprimjereno forsirao tu riječ “handžar”. Divizija je bila jednako opremljena oružjem i uniformama kao i sve ostale njemačke jedinice. Iz nekoliko konclogora u kojima su bili bačeni i gdje su masovno umirali u teškim uvjetima, od više od hiljadu, izvučeno ih je 52, a jedva je 39 nemoćnih stajalo na nogama i bilo spremno za transport u domovinu. Čalić piše da im je njemački komandant Kolb držao oproštajni govor i poručio da će sada, “nakon svega znati na kojoj strani treba birati saveznike”. Dogodilio se nešto neočekivano.

 

“Počeli su proklinjati Hitlera i Himmlera i na maternjem jeziku uzvikivati da će jednom doći dan kada će osvetiti svoje ubijene drugove… Stalno su spominjali Hitlerovo i Himmlerovo ime zajedno s uvredama. Lagerfurer me je pomalo iznerviran pitao: ‘Što govore?’. Spremno odgovaram: ‘Gospodine lagerfurer, zahvaljuju vam se na blagom postupku i kliču Fuhreru i Raeisfurehru za milost koju su uživali’.”

 

Tako je Čalić spasio te žive leševe, ali još ponosne Bošnjake.

 

Pravo pitanje je zašto su Bošnjaci poslani u Francusku da tamo čame dvije godine? Njemci su ih poslali u Francusku nakon intenzivnog lobiranja Pavelićeve vlasti u NDH-a koji nisu htjeli stvaranje bosanske vojske i koji su u njenim idejnim zagovaračima Uzeir-agi Hadzihasanoviću i Muhamedu ef. Pandži vidjeli opasne lidere. Najtačnije, bio je to samo dio saradnje zločinačkih režima Nedića i Pavelića i usluga koje su jedan drugom činili. Velikodržavni projekti su se dopunjavali.

 

Dva dana nakon pobune, 17. septembra 1943. godine, Milan Nedić posjećuje Hitlera u Berlinu i traži pripajanju Srbiji 14 općina Istočne Bosne, gdje su Bošnjaci bili većina, a sada pobijeni i protjerani. Hitler je spreman na sve ustupke jer kroz Srbiju prolazi željeznica za Sredozemno more. Pavelić je znao da ništa neće biti od muslimanskog “cvijeća”, čim se dokopaju oružja.

 

Enver Redžić će u svojoj knjizi “Muslimansko autonomaštvo i 13. SS divizija” navesti da su se, po dolasku u Francusku, među vojnicima proširile priče da je njemačka vojska u okolini Rogatice provela kaznenu akciju i pobila muslimanske civile, među kojima i bliske rođake pojedinih pripadnika divizije.

 

Čim su se pripadnici 13. SS divizije vratili u domovinu, opet shvataju da ih udaljavaju od Bosne gdje im masovno ubijaju familije i sunarodnjake. Dezertiranja su počela ni mjesec dana po dolasku: od 7. aprila do 15. juna 1944. zabilježen je bijeg 146 Bošnjaka, 43 Hrvata, 9 Folksdojčera i jednog Nijemca.

 

Dezertere koje uhvate slali su u logor Buchenwald.

 

U augustu 1944. godine, od 13. divizije se traži da se bori uz četničke jedinice, protiv partizana. Kako prihvatiti borbu zajedno s četnicima, koji su, do jučer ubijali članove njihovih porodica? Tada kreće ogromni val dezertiranja. Kako su pobunom u Villefrancheu pokrenuli val dezertiranja njemačkih vojnika i njihovih kolaboracionista, tako su i samo krenuli u tu neizvjesnost.

 

Tokom tog ljeta 1944. “toliko je dezertera da operativnost divizije dolazi u pitanje. Krajem 1944. godine, 13. divizija je postala beznadan poduhvat i njena polagana smrt se sada gubi u općem kontekstu njemačkog poraza”, stoji u njemačkim arhivima.

 

Jovo Vukotić, načelnik štaba Petog bosanskog korpusa 14. septembra 1994. izvještava: “Našim jednicama je prišlo 600 SS vojnika. Raspoređujem ih po jedinicama.”

 

Septembra 19. u jednoj depeši Štabu 3. korpusa NOVJ javljaju: “13. SS divizija dijelom je u raspadanju. Svakodnevno se prijavljuju grupe vojnika ove divizije.” U izvještajima njemačke komande u septembru stoji: “Dodatna nevolja za SS je što bjegunci odlaze s oružjem…U prve dvije sedmice septembra dezerteri su odnijeli 1578 pušaka, 301 poštolj, 61 pikavac, 61 mitraljez i odvezli dva kamiona, 1 motocikl i odveli 40 konja.”

 

Član komande 13. SS divizije Rolf Michaelis izvještava Berlin da je nabrojeno 3000 dezertera iz 13. SS divizije u periodu od 1. do 20. septembra 1944. godine. To se se, dakle, događa samo pet mjeseci nakon dolaska u domovinu.

 

“Kuda i kamo? Kada je klano svako muško veće od puške, a zatim sve redom, mogućih odgovora je bilo malo, osobito izbjeglici ili prognaniku”, piše Sulejmanpašić nedoumicama Bošnjaka.

 

Zbog dezertiranja Nijemci masovno razoružavaju preostale pripadnike divizije. Tako je 25. oktobra razoružano približno 1000 pripadnika, koji su zatim angažirani u radne vodove. Kako ih tjeraju da opet idu izvan Bosne i ratuju ili na prisilan rad, i to u vrijeme najgorih zločina nad njihovim sunarodnjacima širom BiH, dolazi do pobuna, bježanije u BiH i masovnih strijeljanja pobunjenika.

 

Prema njemačkim arhivima 29. oktobra 1944. kod sela Maoča u Brčkom na partizansku stranu je prešlo više od 700 pripadnika 13.SS divizije.

 

Zija Sulejmanpašić je Osmom poglavlju svoje knjige dao je naziv: “Kako se podvaljuje”. U stotinama dokaza on potvrđuje da su zločini prišivani 13. SS diviziji. O 13. SS diviziji Redžić piše: “Divizija je bila stacionirana u istočnoj Bosni (Tuzla, Gradačac, Bijeljijna i Zvornik) gdje se u proljeće i ljeto bezobzirno osvećivalo ubojstvima i drugim zločinima tamošnjem srpskom stanovništvu. Tačan broj žrtava nije poznat, a bilo ih je na stotine, možda i više hiljada”, piše Redžić.

 

U referatu državne komisije za ratne zločine čitamo: “Na dan 17.2.1944. trupe 13. SS divizije su oko 6 ujutro blokirale selo Kuzmin, tako da niko nije mogao iz njega izaći. Opštinski stražari stavljeni su ovim trupama na raspoloženje, te su zajedno sa vojnicima ove divizije išli od kuće do kuće sa spiskovima u ruci. U svaku kuću u koju su ušli opljačkali su i odnosili namirnice. Uhapsili su 11 lica od kojih su 9 odveli sa sobom u Kukuljevce, a odatle u Šid.” Tamo su ih, prema Komisiji za ratne zločine, mučili, a onda “odveli njih 6 a onda im se gubi svaki trag, pa se opravdano pretpostavlja da su ubijeni.”

Ovo je velika laž. Prvi transport 13. SS divizije iz Njemačke i Francuske je krenuo 15. 2. 1944. i do odredišta sve su jedinice divizije putovale prosječno 6 do 7 dana… Prema tome 17.2. ne samo u Kuzminu, nego nigdje u Srijemu nije bilo trupa 13. SS divizije.

U Referatu Komisje dalje stoji: “Upad u selo Batrovce bio je strašan. Ubijeno je 20 lica, među njima i jedno dete staro tri godine.” Izjesni kapetan Milanović kaže da su “handžarevci” upali u selo Batrovce. Selo spaljuju i izvode 70 muškaraca kod kolibe Čede Škorić i pucalj u unjih iz mitraljeza.

 

J.P., svjedok iz Batrovaca, kaže o tome sasvim drugačije: “Sjećam se dobro kada su došli ‘fesaroši’ od Šida preko Vašice, pa selom na Gradini, potom u priodužili prema Spačvi. Išli su šumom kao do tada nijedna vojska osim partizana. Svi stanovnici sela su se morali okupiti na jednom mjestu. SS-ovci su zatim pretražili kuće. Nikoga pritom nisu ubili, ništa nije spaljeno”…

Mičković piše da su trupe upale u selo Sremske Laze: “u selu nema više stanovnika” i “selo je u plamenu”. U Referatu Komisije za ratne zločine za selo Sremske Laze stoji: “…doterali su stanovnike pred crkvenu portu. Već je bio odvojen veći broj za pogubljenje, ali je brzom intervencijom ljudi iz opštine to sprečeno…”

Svim zatvorima i logorima je upravljao Djelatni odred i Gestapo. Niko nije mogao hapsiti, mučiti, odvoditi ljude osim njih, a Komisija za ratne zločine sve pripisuje 13. SS.

U drugom tomu knjige “Novi prilozi za biografiju druga Tita”, objavljujući referat Vladimir Dedijer je njegov nastanak jednako vezao za “saslušanje ratnih zločinaca”, ali ipak dodao I “očevidaca” i “preživjelih građana”, te “zaplijenjenih njemačkih i kvislinških dokumenata”. U cijelom referatu se nigdje ne pokazuju zaplijenjena dokumenta i samo je jedan “očevidac” odnosno “preživjela građanka”.

U stotinama dokaza onih koji pišu o 13. SS diviziji, a različitih su nacija, ne govore o zločinima 13. SS divizije nego o vojsci koja je ratovala isključivo sa naoružanim formacijama. Čuveni antifašisti iz SDP-a Mostara i slični SDP-ovi “historičari” bi se trebali upitati zašto su svjesno samo površni ideološki politikanti. Da se upitaju kome to svake godine 17. septembra odaju poštu Francuzi i antifašitička Evropa? U spomen ovim događajima jedna avenija u Villefrancheu preimenovana je poslije Drugog svjetskog rata u “Aveniju Hrvata”.

Zvonimir Bernwald o toj hipokriziji svjedoči: “Antifašisti govore da je poginulo više od 150 Hrvata. Što je istina? Zašto nigdje na novome spomeniku, kao i na starome, ne stoje njihova imena? Bi li se možda sada Hrvatska vlada čudila jer bi se ti ljudi zvali Mujo Alispahić, Jusup Vučjak, Žemko Banjić, Efraim Bašić, Ismet Čefović, Zeir Mehičić, Meho Memišević, Sulejman Silajdžić, Mustafa Morić, Alija Beganović, Ivan Jurković, Nikola Vukelić (on je uz Džanića bio vođa pobune) i Nijemac Philip koji je ubio komandira. Ferid Džanić i Luftija Dizdarević su pali u kratkoj borbi s lojalnim dijelom bataljuna. Najviše me čudi da su žrtve Villefranchea do 1991. godine bile samo ‘jugoslavenske žrtve’ (Martyrer), a onda od 1991. do 2006. to su bili ‘hrvatski antifašisti’, da bi od 2006. godine postale ‘hrvatski i bosanski antifašisti’; ‘bosanski borci za slobodu’…”

Neznanje je najveća podrška laži, a laž ubija. Pristati na laž je pristati na presudu bez krivice. Bar to smo morali naučiti iz devedesetih.

Sead Omeragić

(Stav.ba)